Verslag Werkbezoek aan De Marke

  4 oktober 2020

Op 25 september bracht een door corona klein gehouden gezelschap een bezoek aan het nieuwe coöperatieve innovatiecentrum De Marke in het buitengebied van Hengelo. Hier wordt o.a. geexperimenteerd met de aanpak van verdroging door ondergrondse bevloeiing en het telen van andere gewassen zoals Sorghum in plaats van mais. Hierbij hoort ook het zoeken naar nieuwe verdienmodellen.
 

De Boerderij van de Toekomst

We mogen trots zijn op de Achterhoekse boeren, zeker in Bronckhorst. Onze boeren lopen voorop in het realiseren van kringlooplandbouw en laten dat zien in een grote variëteit aan strategieën per bedrijf. Ze werken samen met de landbouwopleidingen en de universiteit in het nieuwe coöperatieve innovatiecentrum De Marke.

We staan bekend om uitzonderlijke prestaties in voedselproductie met het beste bier, de meeste frietjes en de eerste 100% Achterhoekse whisky. Maar boeren in Bronckhorst ontvangen nu nog geen passende prijs voor hun aandeel in deze producten die de noodzakelijke investeringen in verbetering van de bedrijfsvoering dekt. 

Dat zijn de belangrijkste inzichten uit het werkbezoek dat de VVD fractie met een aantal boeren en ondernemers bracht aan Agro-Innovatiecentrum De Marke in het buitengebied van Hengelo. Vanwege de Corona maatregelen was de deelname beperkt tot een kleine groep, ondanks een grote belangstelling. Centraal stonden de vragen:

-       Wat zijn de innovaties waar nu aan wordt gewerkt?

-       Welke mogelijkheden biedt precisielandbouw?

-       Wat is nodig om de Achterhoek als sterk merk in de landbouw verder te laten groeien?

-       Welke verdienmodellen zijn er mogelijk voor onze boeren?

Boeren staan op dit moment voor een grote uitdaging: er moet voldaan worden aan veranderende landelijke afspraken en gedetailleerde regelingen die we met elkaar en met Europa hebben vastgelegd. De vraag naar voedsel neemt wereldwijd toe. Nederland is sterk in landbouwproductie, maar de randvoorwaarden worden voor de sector steeds strenger. Het antwoord dat de Achterhoek biedt op de vermindering van stikstofuitstoot is kringlooplandbouw. De Achterhoek profileert zich als de landelijke proefregio voor kringlooplandbouw en Europese experimenteerregio voor het nieuwe Gemeenschappelijke Landbouw Beleid. Begeleid door de onderzoekers Wageningen University & Research op De Marke werken honderden boeren aan de voortdurende verbetering van de mineralenkringloop op hun bedrijf.

Zwier van de Vegte is directeur van de Marke en toont met een rondwandeling de innovaties waar verder aan gewerkt wordt. Van de veestapel en landerijen op De Marke wordt alles wat er te meten valt gemeten. Er is geen plek ter wereld waar dit zo gebeurt. Er is een proef met slimme sensoren die het bodemleven en stikstof meten. Er is een proef met verwerking van bermmaaisel en zuiveringsslib voor aanvullende bemesting (omdat de kringloop al zo ver sluit dat mineralen tekorten ontstaan in de Achterhoekse bodem). Er is een proef met ondergrondse leidingen voor bevloeiing in plaats van besproeien om een enorm waterverlies door verdamping te beperken. Er is een proef met Sorghum, een tropisch gewas dat minder water nodig heeft en waarvan bepaalde variëteiten goed gedijen in het Nederlandse klimaat en een mogelijke vervanger is voor mais. Allemaal projecten waar boeren in samenwerken met het waterleidingbedrijf, voerleveranciers of landbouwmechanisatiebedrijven.

De Marke is nu nog een proefboerderij van de WUR voor melkveehouderij op de arme zandgronden, maar wordt dit jaar omgevormd tot een volwaardig Agro-innovatiecentrum voor de kringlooplandbouw. Boeren worden er eigenaar van, samen met de WUR, ForFarmers, FrieslandCampina. Ook de gemeente Bronckhorst doet mee. André Arfman is melkveehouder in Vorden en voorzitter van deze nieuwe coöperatieve opzet, onder het motto “De Marke in boerenhanden”. Hij geeft aan dat de boer zelf aan het roer moet kunnen staan van de transitie naar vernieuwing en verduurzaming. Voor de melkveehouderij ziet hij een duidelijke focus op de bodem en kringlooplandbouw.

Belangrijke winst van de vorming van de innovatie-coöperatie is dat de samenwerking met Wageningse Universiteit behouden blijft, waar de verbinding tussen praktijkvraag en wetenschappelijke onderbouwing van innovatie versterkt worden. De essentie van kringlooplandbouw is dat het datagedreven landbouw is, waarbij een bewijslast geleverd kan worden van de verbetering van de kwaliteit van bodem en grondwater op bedrijfsniveau. Met grondgebonden landbouw en een betere verwerking van mest en mestproducten moet de mineralenkringloop kunnen sluiten.

De samenwerking tussen De Marke en de Vereniging Vruchtbare Kringloop Achterhoek en Liemers garandeert een effectieve en praktijkgerichte aanpak om nieuwe kennis en kunde direct te ontwikkelen op het boerenbedrijf. Zo zijn er dus nu eigenlijk meer dan 300 proefboerederijen en een innovatiecentrum in de regio en kan de Achterhoek koploper zijn in de kringlooplandbouw. De Marke is ook de innovatiehub die studenten van MBO, HBO en WO koppelt aan boeren en agro-food bedrijven in Bronckhorst.

In het gesprek doen de boeren een appèl op de politiek, vooral in Den Haag: stop met de telkens wisselende detail regels van bovenaf. Vertrouw op de expertise van de boeren en laat hen in hun waarde, waarbij de VKA en andere projecten laten zien dat met harde data kan worden aangetoond dat de doelen voor bodemkwaliteit, grondwaterkwaliteit en natuur kunnen worden behaald.

Het werkbezoek sluit af met een wake up call voor de lokale en regionale innovatie van de landbouw: vergeet de markt niet! De technische innovatie van kringlooplandbouw kan nog zo mooi zijn, de opbrengst voor de boeren moet wel omhoog. Albert Hoekerswever is marketing man met een jarenlange ervaring in de agro en foodsector. Sinds een jaar of vijf is hij bezig met een reeks aan creatieve initiatieven die de traditionele waardeketen in de voedselproductie doorbreken om de boer een sterkere positie te geven in markt. Voorbeelden zijn de “Kip van Oranje” en de Floating Farm in Rotterdam die laten zien dat voor specifieke doelgroepen en niche markten meer verdiend kan worden door de betrokken boeren. Ze laten ook zien dat daarmee nog niet de oplossing is gevonden voor de ontwikkeling van de gangbare landbouwbedrijven en de productie van voedingsmiddelen voor het overgrote deel van de consumentenmarkt. Zijn initiatief om met de HubOranje kansen en verdienmodellen te creëren voor een brede coöperatieve productenlijn is inspirerend.

De les van het werkbezoek is voor de boeren in Bronckhorst in ieder geval:

  Wees trots op je prestatie, laat zien hoe je de landbouwpraktijk verbetert en werk met De Marke en andere kennisinstellingen aan nieuwe concepten voor marktbewerking.

Zie ook de nevenstaande foto-impressie.

 

Voor meer informatie: zie www.demarke.eu en volg op Facebook Albert Hoekerswever.